Sốt Xuất Huyết — Dấu Hiệu Nguy Hiểm Cần Biết

Sốt xuất huyết (Dengue fever) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền qua muỗi Aedes aegypti.

Theo WHO, hàng năm có khoảng 390 triệu ca mắc sốt xuất huyết trên thế giới, tập trung ở vùng tropic và subtropicai.

Tại Việt Nam, sốt xuất huyết là bệnh thường gặp từ tháng 5 đến tháng 10 (mùa mưa), nhưng cũng có thể xuất hiện quanh năm.

Theo Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung Ương, Việt Nam ghi nhận trên 50.000 ca sốt xuất huyết mỗi năm, với tỷ lệ tử vong khoảng 0,5-1%.

Virus Dengue có 4 chủng (serotype): DENV-1, DENV-2, DENV-3, DENV-4.

Mắc một lần sẽ có miễn dịch trọn đời với chủng đó, nhưng có thể mắc lại với các chủng khác.

Lần thứ hai hoặc nhiều lần mắc có nguy cơ nặng hơn (sốt xuất huyết chảy máu hoặc hội chứng sốc Dengue — DHF/DSS) vì cơ chế kỷ niệm miễn dịch.

Thời gian ủ bệnh là 3-14 ngày (trung bình 5 ngày).

Sốt xuất huyết có 3 giai đoạn rõ rệt, mỗi giai đoạn kéo dài 2-3 ngày: GIA ĐOẠN 1 — SỐT (Febrile phase): 1.

Sốt cao đột ngột: 39-40°C trở lên. 2.

Đau đầu dữ dội, đau mắt khi chuyển động, đau xương, đau cơ (triệu chứng "xương gãy"). 3.

Buồn nôn, nôn, chán ăn. 4.

Phát ban (rash): Hình dạng đỏ ở lưng, bụng, ngực (có thể không xuất hiện ở tất cả mọi người). 5.

Hạch sưm nhẹ. 6.

Có thể chảy máu nướu, chảy máu cam, chảy máu dưới da. GIA ĐOẠN 2 — GIAI ĐOẠN NGUY HIỂM (Critical phase): Kéo dài 2-3 ngày, thường từ ngày 3-5 bệnh. 1.

Sốt giảm hoặc hết sốt: Đây KHÔNG phải dấu hiệu khỏe mạnh mà là dấu hiệu nguy hiểm! 2.

Chảy máu tăng: Chảy máu cam, nằm máu đen, chảy máu nướu, chảy máu dưới da (bầm tím). 3.

Tiểu tiện giảm: Hoặc không tiểu tiện. 4.

Đau bụng dữ dội. 5.

Phản ứng từng xuất hiện: Hoặc quý hoặc không kích thích. 6.

Nôn liên tục hoặc có máu. 7.

Máu chảy liên tục từ các vị trí khác nhau. 8.

Tay chân lạnh, mặt xanh xao.

Đây là khoảng thời gian cần giám sát chặt chẽ vì nguy cơ chuyển sang sốc. GIA ĐOẠN 3 — HỒI PHỤC (Recovery phase): 1.

Sốt hết hoàn toàn. 2.

Thích ăn trở lại. 3.

Chảy máu dừng lại. 4.

Tiểu tiện trở lại bình thường. 5.

Nhìn chung sức khỏe cải thiện. 6.

Có thể mệt mỏi, suy nhược kéo dài 1-2 tuần.

Những dấu hiệu sau cần nhập viện hoặc cấp cứu ngay: 1.

Chảy máu nặng: Chảy máu liên tục từ mũi, nướu, đại tiện (máu đen), nôi máu, chảy máu dưới da hoặc từ các vết chích. 2.

Đau bụng dữ dội hoặc liên tục: Có thể là chảy máu trong ổ bụng. 3.

Tiểu tiện giảm đột ngột hoặc không tiểu tiện trong 4-6 giờ. 4.

Nôn liên tục hoặc nôi máu: Không thể giữ được nước. 5.

Sốt không hạ được dù dùng thuốc hạ sốt. 6.

Sốc (khẩn cấp): Mạch yếu, kém có thể không bắt được, huyết áp giảm, tay chân lạnh, mặt xanh xao, người nổi mồ hôi. 7.

Chảy máu nặng ở tai, mắt, hoặc cơn co giật. 8.

Bất tỉnh hoặc mất ý thức. 9.

Kích thích hoặc lơ mơ. 10.

Khó thở hoặc tím tái.

Nếu bạn hoặc người thân có bất kỳ dấu hiệu nào trong giai đoạn 2, hãy đến bệnh viện ngay lập tức để theo dõi và điều trị.

Phát hiện sớm có thể cứu sống.

Nếu bệnh nhân được chẩn đoán sốt xuất huyết nhẹ hoặc trung bình và không cần nhập viện, hãy chăm sóc tại nhà: 1.

Nghỉ ngơi: Ở giường, tránh hoạt động, để cơ thể tập trung chống virus. 2.

Uống đủ nước: Đây là điều CỰC KỲ QUAN TRỌNG.

Uống nước lạnh hoặc ấm đều được, uống thường xuyên, nhỏ từng ngụm.

Nước, nước ấm, cơm canh thanh, nước dừa tươi là những lựa chọn tốt.

Mục tiêu: uống 7-8 cốc (2-3 lít) mỗi ngày. 3.

Giám sát sốt: Đo nhiệt độ 3-4 lần mỗi ngày, ghi chép.

Đặc biệt ghi chép nhiệt độ vào giai đoạn 2 (ngày 3-5 bệnh). 4.

Hạ sốt: Dùng paracetamol (acetaminophen) 500mg hoặc ibuprofen 400mg theo liều hướng dẫn. TRÁNH aspirin vì tăng nguy cơ chảy máu. 5.

Ăn uống nhẹ: Ăn cơm nhạt, canh thanh, trứng luộc, gà luộc, chuối, cam.

Tránh đồ cay, dầu mỡ, nặng. 6.

Cách ly: Nếu ở trong nhà đông người, cách ly bệnh nhân bằng màn chủng hoặc phòng riêng để tránh muỗi lây lan.

Sử dụng muỗi dưới màn lưới. 7.

Giám sát chặt chẽ: Thay đổi nào về sốc, chảy máu, or bất thường hãy gọi bác sĩ ngay. 8.

Tránh làm mặt bạn lo lắng: Căng thẳng không tốt cho hệ miễn dịch.

Hãy lạc quan, bệnh sẽ qua đi.

Nhập viện ngay lập tức nếu: 1.

Các dấu hiệu nguy hiểm (như liệt kê ở trên). 2.

Giai đoạn 2 của bệnh (giai đoạn nguy hiểm). 3.

Khó bảo đảm chăm sóc tại nhà (thường xuyên giám sát, uống nước). 4.

Người bệnh là trẻ nhỏ (dưới 5 tuổi), phụ nữ mang thai, hoặc người cao tuổi. 5.

Người bệnh có bệnh lý nền (tiểu đường, huyết áp cao, bệnh tim, bệnh thận). 6.

Kết quả xét nghiệm cho thấy hồng cầu giảm hoặc tiểu cầu giảm rất nhiều. 7.

Không thể uống được nước hoặc nôi liên tục.

Nhập viện sẽ có: 1.

Giám sát 24/7 bằng các thiết bị y tế. 2.

Truyền dịch đúng liều để duy trì huyết áp và chức năng thận. 3.

Xét nghiệm máu định kỳ (tiểu cầu, huyết tương). 4.

Điều trị các biến chứng nếu có (chảy máu nặng, sốc). 5.

Bác sĩ chuyên khoa theo dõi.

Hầu hết bệnh nhân nhập viện sẽ khỏi hoàn toàn sau 5-10 ngày.

Sốt xuất huyết không có vaccine (tính đến 2026 ở Việt Nam), nên phòng ngừa bằng cách tránh muỗi: 1.

Diệt muỗi: Xóa những nơi chứa nước tịnh (vò nước, chậu hoa, lốp xe cũ, lon rỗng).

Muỗi Aedes sinh sản trong những nơi này. 2.

Dùng thuốc xịt muỗi: Xịt các khu vực tập trung muỗi (góc phòng, gầm giường, rèm cửa). 3.

Mặc quần áo dài: Nhất là vào buổi sáng sớm (5-7 sáng) và chiều tối (4-7 tối) khi muỗi hoạt động. 4.

Sử dụng kem chống muỗi: Bôi vào da phơi ra (cánh tay, chân, cổ, wajah). 5.

Sử dụng màn chủng hoặc lưới chống muỗi: Trên giường, cửa sổ. 6.

Sơn sắc trên: Dùng sơn hoặc nước có chứa hoạt chất chống muỗi. 7.

Trồng cây chống muỗi: Cây xả chanh, hoa cúc, bạc hà không hoàn toàn ngăn chặn nhưng giúp giảm muỗi. 8.

Giáo dục cộng đồng: Hợp tác với hàng xóm để diệt muỗi chung. 9.

Theo dõi tin tức: Nếu có dịch sốt xuất huyết ở khu vực bạn, hãy cảnh báo và phòng ngừa chặt chẽ hơn.

Từ Circa, chúng tôi khuyên: Phòng ngừa sốt xuất huyết bằng cách diệt muỗi là cách tốt nhất.

Nếu bị sốt cao bất kỳ lúc nào, đi khám ngay để loại trừ sốt xuất huyết.